تأليف: عليرضا ذكاوتى قراگزلو، نه + 675 ص، 50000 1381 ريال.

اين كتاب مجموعه‏اى پراكنده از مقاله‏هاى بيست سال گذشته مؤلّف است كه در نشريات مختلف چاپ شده، امّا روح واحدى بر آن حاكم است و آن گردش و بررسى سير انديشه عقلى و نقلى در عالم اسلام با تأكيد خاصّ بر ايران در پانزده قرن گذشته است. اين گردش هم طولى و تاريخى است و هم عرضى و تطبيقى و هم عمقى و انتقادى؛ و تقريباً از يك قرن به ظهور اسلام تا زمانه امروز را شامل مى‏شود. اين مسير با اشاره به كانون‏هاى مانوى و بودايى و مسيحى و گنوسى و حنفا آغار و با نگاهى گذرا به خوارج و شيعه و غلات و اهل حديث ادامه مى‏يابد و با عبور از دوران ترجمه، به پيدايش گرايش‏هاى كلامى و فلسفى در فرهنگ و تمدّن اسلامى پرداخته و گرايش‏هاى عقلى و نقلى، ظاهرى و باطنى، علم و عرفان، شك و يقين را در مكتب‏هاى مختلف بررسى مى‏كند. در اين اثر احياى تمدّن و فرهنگ اسلام و ايران از سوى خواجه نصير طوسى بيان و بالاخره سير تفكّر در سه چهار قرن بعد از مغول با عنوان حكمت متعاليه و فلسفه ملّاصدرا بررسى مى‏شود. كتاب با نشان‏دادن پيدايش جوانه‏هاى تجدّد و راه يافتن انديشه‏هاى نوين به عرصه تفكّر ما را از قرن سيزدهم و چهاردهم هجرى پايان مى‏يابد.